Eda Soylu ve Hatice Utkan’ın Şiirle Sanatı Buluşturan Sergisi

Balığın Karnında, birbirinin içine dolan iki su

SİBEL ORAL

Su, hem taşıyıcı hem dönüştürücü bir varlıktır. İçine gireni biçimsizleştirir, yeniden şekillendirir, başka bir forma açar. “Balığın Karnında” sergisi de bu doğanın izinden gidiyor. Eda Soylu’nun resimleri ve yerleştirmeleriyle Hatice Utkan’ın şiirleri, sözcük ve biçim arasındaki sınırları eritiyor; madde ile anlamı, görünür ile seziliri suyla karıştırıyor. Renkler, dizelere yaslanıyor; dizeler, imgelerin içinden geçerek yeni katmanlar açıyor. Bu buluşma, izleyiciyi sadece izlemeye değil, geçmeye çağırıyor: bir sergiden çok, duyusal ve düşünsel bir eşiğe. Sergi, şiirin görülebilir, resmin okunabilir olduğu bir eşikte duruyor.

Eda Soylu’nun işleri, sessizliğin yüzeyini işliyor. Özellikle pigmentin suyla kurduğu ilişkide form çözülüyor, renk ise durağanlıktan uzaklaşıyor. Resimler birer görüntü değil, adeta birer varlık hâli gibi mekânda yer tutuyor. Kimi zaman geniş bir nefes gibi yayılıyor renkler, kimi zaman da tek bir gölgeye dönüşüp izleyicinin bedenine değiyor. Bu resimlerde figürden çok hâl var; şekilden çok geçiş, yüzeyden çok derinlik hissi.

Hatice Utkan’ın şiirlerinde ise zamanın ve varlığın katmanları beliriyor. Onun dizeleri sadece ses değil, aynı zamanda imge ve düşünce taşıyor. Varoluşsal soruların kıyısında duran şiir, döngüler, sessizlikler, gölgeler ve ışıklar arasında kendine has bir akış kuruyor. Bazen taş bir yüzeye kazınmış gibi, bazen ise bir su yüzeyine yansıyan silüet gibi beliren kelimeler, okurun iç dünyasında yankılanacak bir alan bırakıyor.

Soylu’nun resminde baskın olan sessizlik ile Utkan’ın şiirinde öne çıkan felsefi düşünce birlikte akar hale geliyor. Bu iki farklı anlatım biçimi, sergide bir çatışma değil, bir akış yaratıyor. Birbirinin içine dolan iki su gibi, biri diğerini taşıyor, biri diğerinde çözünüyor. Ve izleyici, bu karşılaşmanın ortasında kendini buluyor.

Eserlerdeki renkler, şiirlerin dizeleriyle yankılanıyor. Derin lacivertler, şiirlerde geçen zaman kavramını sessiz bir ağırlıkla taşırken; kırmızının ansızın belirip sonra çekilmesi, bir kelimenin içinde parlayan anlam gibi iz bırakıyor. Sarı, pembeye yaklaşırken dizelerdeki içsel dönüşümün ışığını taşıyor. Gri ve siyahın birlikte kurduğu zemin, “gölge yanığı” gibi dizeleri çağrıştırıyor. Böylece renk, sadece bir zemin değil; şiirin sesine karşılık veren ikinci bir dil gibi çalışıyor. Şiirler, boyanın içine karışıyor; resimler, dizeye dönüşüyor.

Belki de tam bu noktada izleyiciye yeni bir sorumluluk düşüyor: Anlam aramak yerine varlığı dinlemek, açıklama beklemek yerine sessizliğe katılmak. Çünkü bu sergide hiçbir şey tamamlanmıyor. Her şey bir su gibi devinimde. Her şey bir başka şeye dönüşme hâlinde.

İkili aynı zamanda Emin Barın’ın temellerini attığı yazı ve görsellik geleneğine de gönderme yapıyor. Görsellikten yazıya, zanaatten sezgiye uzanan bu çizgide sanat, sunulma biçiminin ötesine geçiyor; kendi doğasını ifşa ediyor. Dizeler ve imgeler, zamanın dışında yankılanan bir bilinç durumunun taşıyıcısı gibi duruyor. Ve bir yerde, serginin ruhuna eşlik eden başka bir fısıltı daha beliriyor:

“Ne kadar ayrılmışsak birbirimizden / o kadar birleşiriz.”

Bu dizeler, yalnızca iki kişinin değil, iki disiplinin, iki duyunun, iki formun birbirini bulma hâlini anlatıyor.

“Balığın Karnında” bir yüzleşme, bir temas.
Hem maddenin hem anlamın suyla taşındığı, yazının ve görselin birbirine döküldüğü bir sonsuzluk anı.

Her şeyin sonu bugün değil midir?
Belki.
Ama “Balığın Karnında”, her şeyin yeniden başladığı da olabilir.

“Balığın Karnında” bir sergiden çok bir eşik.
Geçen değişir.

Eda Soylu ve Hatice Utkan’ın şiir ve sanatı bir araya getirdikleri sergi “Balığın Karnında”, 24 Nisan – 14 Haziran 2025 tarihleri arasında Barın Han’da gerçekleşiyor. Sergide Eda Soylu’nun eserleri ve Hatice Utkan’ın şiirleri bir arada sunuluyor.

Soylu ve Utkan “Balığın Karnında” sergisinde, resim, heykel, şiir gibi alanların bilgilerini birleştirirken, bu alanları birbirine örerek sanata dair yeni bir yaklaşım keşfetmeyi amaçlıyor. İkili, düşünce ve felsefe tarihinden hareketle zihin, beden, ruh, varlık ve birlik kavramları üzerinden izleyiciyi bir yolculuğa çıkartıyor.

Sergide, farklı zanaatlar ve disiplinler arası üretimlerin bir araya gelişine tanıklık ediyoruz. Bu bağlamda, Emin Barın’ın temellerini attığı yazı ve görsellik geleneğine göndermeler yapan Soylu ve Utkan, kadim olanla çağdaş olanın birleştiği bir noktada duruyor.

Adres: Boyacı Ahmet Sokak No:4, Binbirdirek Mahallesi, Çemberlitaş/İstanbul, Türkiye

Çalışma saatleri: Salı – Pazar, 10:00 – 18:00

Eda Soylu 1990 yılında İstanbul’da doğdu. Üsküdar Amerikan Lisesi mezunu oldu ve lise eğitiminin bir yılını değişim programı ile gittiği Michigan’da geçirdi. Üniversiteyi Rhode Island School of Design (RISD’13) okumuş, 2012 yılında okulunun Avrupa Onur Programı’na katılmaya hak kazanarak 6 aylığına Roma’da eğitim gördü. İlk kişisel sergisi “Unutulmuyor, ne tuhaf!” 2014 yılında Berlin Art Projects ile İstanbul’da gerçekleşti. 2015 yılında Balat’ta sokak yerleştirmelerine başladı, eş zamanlı Berlin’de grup sergilerine katıldı. 2016 yılında ikinci kişisel sergisi olan “Evi Yeniden Kurmak” Kadir Has Üniversitesi bünyesindeki Galeri Khas’ta gerçekleşti. Üçüncü kişisel sergisi “Anneannemin Evinden Kalanlar” 2018 yılında Mixer’de yer aldı. 2019 yılında Atonal 9 Solo sergisi kapsamında Barın Han’da “Yaralı Anlar” adlı dördüncü kişisel sergisiyle izleyiciyle buluştu. 2021 yılında “Yetişkinler İçin Oyun Blokları” adlı beşinci kişisel sergisini Ferda Art Platform’da açtı. 2020 yılından beri resim üzerinden aktarımına odaklanan Soylu üretimine ve yaşamına İstanbul’da devam ediyor.

Yazar ve şair Hatice Utkan Özden 1981 yılında Adana’da doğdu. Hatice Utkan Özden, Tarsus Amerikan Koleji’nin ardından Bilkent Üniversitesi’nde İngilizce ve Fransızca Mütercim Tercümanlık bölümünden mezun oldu. 2005 yılında La Rochelle Üniversite’sinde Fransızca eğitimi aldı. Sonrasında Hürriyet, Sabah gibi gazetelerde muhabirlik yaptı. Hürriyet Daily News’da kültür ve sanat editörlüğü görevini üstlendi. 2008 yılında Londra City University’de gazetecilik ve yazarlık eğitimlerine ve sertifika programlarına katıldı. 2019 yılında İstanbul Üniversitesi Müze Yönetiminde yüksek lisans eğitimini ‘Sanat Müzelerinde Internet Kanallarının Etkin Kullanımı’ adlı teziyle tamamladı. Özden 2021 yılında Oxford Üniversite’sinde Yaratıcı Yazın uzaktan sertifika eğitimini tamamladı. Nebukadnezar, Con Fuoco ve Şah Mat adlı şiir kitapları Orlando Yayınlarından çıktı. İngilizce olarak ‘A Love Mystery: Poetry to get along with artworks’ adlı bir şiir kitabı Dante ve Istakoz yayınları tarafından yayınlandı. 34 sanatçıyla yaratıcılık üzerine söyleşilerini Çağdaş Sanat ve Yaratıcılık adlı sanat kitabında bir araya getirdi. İstanbul Üniversitesi’nde Müzecilik üzerine doktorasına devam ediyor ve tezi üzerinde çalışıyor. Aynı zamanda, İstanbul Üniversite’sinde açık öğretimde Felsefe eğitimine devam ediyor. Hatice Utkan Özden İstanbul’da yaşıyor ve üretiyor.

Hakkında
Diğer Yazıları

Mecmua İstanbul

Mecmua İstanbul yayın ekibi olarak az zamanda çok şey yapabilmenin günümüzde kayıp bir hazine haline geldiğini farkettik. Zengin ve günceli yakından izleyen içeriklerimiz ile okuyucularımıza “kültür-sanat ile yaşamı” teşvik ediyoruz.